Nowy rok szkolny to zawsze poszukiwanie inspiracji. Każdy z nas – nauczycieli – zastanawia się, jak zacząć, by uczniowie poczuli, że przed nimi wyjątkowa przygoda. Warto w tym czasie sięgnąć po metodę, która naprawdę zmienia sposób uczenia się – OK zeszyt.
To nie jest zwykły zeszyt. To dziennik myślenia, mapa edukacyjnej podróży, przestrzeń, w której uczeń uczy się nie tylko wiadomości i umiejętności przedmiotowych, ale przede wszystkim… uczenia się.
Moja przygoda z ok zeszytem
Internet pełen jest przypadkowych inspiracji, ale czasem trafia się ta jedna, która zostaje na dłużej i naprawdę coś zmienia. Mnie spotkało to szczęście – natrafiłam na pomysł Danuty Sterny, która zaproponowała nauczycielom wspólny projekt: OK zeszyt.
Oczywiście, każdy z nas chciałby, aby zeszyty uczniów były estetyczne i dopracowane. Sama często do tego dążę razem z uczniami. Jednak w OK zeszycie nie to jest najważniejsze. On nie ma być ozdobą – ma być narzędziem do odkrywania własnych myśli, miejscem, gdzie proces uczenia się staje się widoczny przede wszystkim dla samego ucznia. Ma być wartością, którą uczeń tworzy dla siebie.
I właśnie wtedy poczułam, że znalazłam brakujący element w mojej pracy.
Zaczęło się od małych kroków – cel lekcji, potem kryteria sukcesu. A potem… coś się zmieniło.
Strony zeszytów wypełniły się pytaniami, rysunkami, refleksjami, mapami myśli i komentarzami. Zamiast suchych notatek pojawił się prawdziwy proces uczenia się. A wraz z nim – inna perspektywa. Zamiast pytać: „Na jaką to ocenę?”, uczniowie zaczęli pytać: „Jak mogę to poprawić? Co mogę zrobić lepiej?”
I w tej chwili stało się jasne – OK zeszyt to coś więcej niż zeszyt. To osobista mapa rozwoju ucznia.
Co zawiera OK zeszyt?
Każdy zeszyt wygląda inaczej. Jeden z kolorowymi ilustracjami, drugi – cały w luźnych notatkach i bazgrołach, trzeci – uporządkowany i przejrzysty. Każdy jest inny – bo każdy uczeń jest inny.
W zeszytach moich uczniów pojawiły się:
- Cele lekcji – jasno zapisane, zrozumiałe.
- Kryteria sukcesu – pokazują, co będzie dowodem na zrozumienie tematu.
- Refleksje – uczniowie pracują z różnymi technikami refleksji, zatrzymują się, aby podsumować, czego się nauczyli, a czego jeszcze nie , zapisują swoje odczucia.
- Samoocena – uczniowie oceniają swoje efekty , odwołując się do kryteriów sukcesu.
- Ocena koleżeńska – konstruktywna i zawsze w odniesieniu do kryteriów sukcesu.
- Informacja zwrotna nie tylko od nauczyciela – nie jako stopień, ale wsparcie w rozwoju.
Każda strona to rozmowa z tematem i z samym sobą. Uczniowie uczą się zadawać pytania, analizować, wybierać formę nauki, dostrzegać własny rozwój.
Co daje uczniom OK zeszyt?
- Świadomość postępów – uczniowie widzą, ile się nauczyli i co jeszcze przed nimi.
- Refleksyjność – potrafią myśleć o swoim myśleniu, wyciągać wnioski.
- Autonomia – wybierają formę pracy, notatki tworzą po swojemu.
- Współpracę – uczą się od siebie, dzielą opinią, szanują zdanie innych.
- Motywację – bo wiedzą, po co się uczą i że mogą się pomylić.
Zeszyt przestaje być kontrolką, a staje się narzędziem rozwoju. To nie narzędzie nauczyciela. To przestrzeń ucznia. Przestrzeń do dialogu
OK zeszyt buduje relacje. To nie jest zeszyt do sprawdzania, ale do zaglądania, rozmowy, towarzyszenia. Informacja zwrotna może przybrać formę:
- komentarza,
- rozmowy,
- wspólnej refleksji.
Dzięki temu uczniowie uczą się, że błąd to nie porażka, ale informacja o tym, czego jeszcze nie umiem.
Problemy? Były. Ale są też rozwiązania:
- Brak systematyczności – na początku uczniowie uczą się , że każdy ustalony element jest ważny i nie można o nim zapominać.
- Rozwiązanie: stały schemat w zeszycie +materiały przygotowane przeze mnie.
- Niechęć do samooceny – uczniowie nie umieli się oceniać, bali się przyznać do trudności.
- Rozwiązanie: modelowanie refleksji, praca w parach, wspólne ocenianie, wypracowanie narzędzi do samooceny.
- Trudność w ocenie koleżeńskiej – uczniowie nie potrafili jeszcze udzielać informacji zwrotnej w sposób obiektywny. Zamiast odnosić się do pracy, często kierowali się sympatią lub antypatią wobec kolegi czy koleżanki.
- Rozwiązanie: wprowadzenie kryteriów sukcesu i połączenie ich z narzędziami do oceny koleżeńskiej. Ocenianie dotyczyło więc tylko wymagań, które były zawarte w kryteriach. Po oddaniu pracy każdy uczeń mógł zapytać, dlaczego nie zostało mu zaliczone dane kryterium i osoba oceniająca musiał uzasadnić swoje zdanie.
- Czasochłonność – prowadzenie OK zeszytu wymaga czasu – a lekcja trwa tylko 45 minut.
- Rozwiązanie: elastyczność – raz robimy pogłębioną refleksję, innym razem jedno zdanie, symbol. Z czasem zrozumiałam też, że lepiej zrobić mniej, ale dokładniej, niż gnać przez materiał na siłę. Pomaga mi również tworzenie własnych, gotowych materiałów i instrukcji, dzięki którym uczeń nie traci czasu na przepisywanie, tylko może skupić się na właściwym procesie uczenia się – tworzeniu własnych notatek, pogłębianiu rozumienia czy rozwijaniu konkretnych umiejętności nabytych podczas lekcji.
OK zeszyt – nowa jakość w edukacji
To nie metoda na ocenianie. To kultura myślenia o uczeniu się. To narzędzie, które przywraca nauce sens i autentyczność. W świecie testów i arkuszy, OK zeszyt pozwala uczniowi być sobą. Pokazuje drogę, nie tylko wynik. Uczy refleksji, odpowiedzialności i odwagi. I właśnie dlatego jest najważniejszym zeszytem w całej szkole.
Dla tych, którzy chcą więcej
Warto sięgnąć po książkę „OK zeszyt” Agnieszki Wendy i Danuty Sterny – inspirującą, konkretną i bliską praktyce.
Chcesz zacząć swoją przygodę z OK zeszytem?
Wszystkie materiały, które przygotowuję , są zgodne ze strategiami oceniania kształtującego. Znajdziesz je u mnie w zakładce OFERTA
Dobre pomysły warto puszczać w świat 💜